دکتر مهدی مسلم نجفآبادی
سال ۷۳ سالی بود که دکتر نجف آبادی کنکور دادن. اون زمان کنکور دانشگاههای دولتی و آزاد از هم جدا بود. بعد از کنکور میبینن که پزشکی دانشگاه هرمزگان و داروسازی دانشگاه آزاد قبول شدن (اون سالها فقط دانشگاه آزاد تهران داروسازی داشت) و سرِ دوراهیِ سختی بینِ انتخابِ یکی از این دو رشته قرار میگیرن. اما از اونجایی که دیدن داروسازی رشته بهتریه و آینده روشنتری هم داره و ترجیحشون این بود که تو همین تهران بمونن، پس انتخابشون شد داروسازی!!!
مثل بیشتر دانشجوهای داروسازی، حین درس خوندن کار هم میکردن (همون شیفتای داروخونه). سال ۷۹ داروسازی عمومی رو تموم میکنن و دو سه سالی مشغول کار میشن و بعد هم ورود به صنعت جذاب داروسازی. در صنعت حدود شش ماهی بهعنوان مدرپ شروع به کار میکنن. کجا؟ تو یکی از شرکتهای چند ملیتی. خب اون موقع واردات دارو خیلی آزادتر از الان بود. اولین حقوقی که بهعنوان مدرپی دریافت کردن، ماهی ششصد هزار تومان بود. از روز اول هم دوست داشتن داروسازی رو بهمعنای واقعی کلمه تجربه کنن و چون مدرپ بودن بابِ میلشون نبود و چیزی نبود که جذبشون کنه، مدرپی رو رها میکنن. فکر کنم بهتر باشه از زاویه دید خودشون به این موقعیتهای شغلی نگاه کنیم:
»اینکه مدرپی و کار داروخونه علاقه من نبود، به این معنی نیست که این فرصتهای شغلی، بالاتر یا پایینتر از بقیه است. اما بحث علاقه است. یکی بازرگانی دوست داره، یکی شیفته صنعته، یکی عاشق داروخونه است و یکی هم سودای مدیریت داره. هر کسی میتونه انتخاب خودش رو داشته باشه. مثل اینه که تو داروسازی شما باید 215 واحد پاس کنید و این وسط ممکنه از یه درسی مثل ادبیات خوشت نیاد و در مقابل عاشق فیزیکال فارمسی باشی. اما باید هر دو رو بگذرونی. حالا ممکنه ادبیات رو با 12 پاس بشی و فیزیکال رو با 20 (البته فکر کنم یکم اغراق کردن دکتر). همه اینا جزئی از داروسازی هستن و نمیشه گفت یکی مهمتره و اون یکی اهمیتی نداره. کار تو داروسازی هم همینه. «
آقای دکتر در نهایت دیدن این کار با روحیات و خلقیاتشون سر سازگاری نداره. بنا به اتفاقی، با مدیر عاملِ وقتِ شرکت داروسازی رازک آشنا شدن و اونجا مشغول شدن. البته باید بگم که درآمدشون از ماهی ششصدهزار تومان رسید به دویست و نود هزار تومان! یعنی وقتی مدرپی رو رها کردن، چیزی حدود پنجاه درصد از درآمدمشون رو از دست دادن. اما عشق به داروسازی و روشن بودن آینده این کار باعث شد تاب بیارن. یکی دو سالی پاش وایسادن و تو صنعت حسابی آبدیده شدن. دیگه شرایط مالیشون هم جوری شد که تو یه سری مقاطع خاصی، جزء گرونترین داروسازای صنعت بودن. درسته که بهخاطر علاقشون برای یه مدت درآمدشون نصف شد، ولی خب هیچوقت هم پیشیمون نشدن به حدی که خودشون میگن: »اگه الان هزار بار دیگه هم برگردم و درآمدم اصلا صفر هم بشه، بازم همین راه رو میرم. «
بعدها برای خوندن pharmaceutical technology یا همون فناوری دارویی به کشور سوییس رفتن و اونجا این رشته رو گذروندن. لازمه بگم که یه سری کشورها هستن که سیستم آموزششون تو داروسازی متفاوته و اتفاقاً سوییس یکی از همین کشورهاست. یعنی چیزی بهعنوان دکتری حرفهای داروسازی ندارن. تو خیلی از کشورها مثل ایران 6 سال درس میخونی و دکترِ حرفهای میشی. اما تو کشورای دیگه لیسانس و فوق لیسانس و بعد هم دکتری داروسازی دارن. وقتی دکتر نجفآبادی اپلای کردن، مدرک داروسازی عمومیشون در ایران، معادل بود با لیسانس فارمسی در سوییس. چون سیستم آموزش اونجا اصلا چیزی به اسم دکتری حرفهای نداشت. بعد از دو سال درس خوندن، مستر یا همون فوق لیسانسشون رو در رشته فناوری دارویی گرفتن. بعد از تحصیل هم مجددا در صنعت مشغول شدن. حالا اینکه اصلاً این رشته چیه و چیکار میکنه؟ بهتره از زبون خودشون بخونیم:
»رشتهای به اسم فارماسیوتیکس داریم و این رشته در واقع دانش طراحی داروهاست اما در ایران رشتهای بهنام فناوری دارویی نداریم. تفاوت این دو رشته اینه که در فارماسیوتیکس، فرد دانشِ طراحی دارو رو کسب میکنه و خیلی چیزای دیگه که مرتبط با صنعت هست. البته تا جایی که من میدونم و شاید اشتباه میکنم. اما بعید میدونم اینجا تو فارماسیوتیکس به بچهها راجع به چیزی مثل هواساز تدریس کنن، یا طراحی اتاق تمیز و validation، qualification، documentation، و … .چیزی که تدریس میشه بیشتر طراحی دارو و در بهترین حالت فرمولاسیون داروهاست. البته من این رشته رو نخوندم تا جایی که دیدم و با بچهها صحبت کردم میدونم. اما فناوری دارویی، هرآنچه که در مورد تکنولوژیهای دارو هست رو در بر میگیره. بنابراین بهطور خیلی تخصصی، ماشینآلاتی که درگیر تولید دارو در مقیاس صنعتی هستن، تو این رشته مورد مطالعه قرار میگیره. همینطور مسائل validation، documentation و دستگاههایی مثل آبساز، هواساز و مهندسی داروسازی که مرتبط با تولید دارو هستن رو مطالعه میکنه. البته همه اینها در کنار فرمولاسیون. میتونم بگم این رشته ترجمه فارسیش میشه داروسازی صنعتی که با فارماسیوتیکس متفاوته. لذا وقتی این رشته رو خوندم، ادامه کارم رو دوباره در صنعت از سر گرفتم. منتها این بار با داشتن یه علم بسیار خاص در مورد صنعت و کارم رو تو همین شرکتهای دارویی ایرانی ادامه دادم. «
درآخر هم بگم که بعد از اینکه از سوییس برگشتن، حدود یکسال بهعنوان مدیر تولید شروع به کار کردن. البته صرفاً تو یک شرکت نبودن و هنوزم نیستن. شاید همین الان با 11-10 شرکت، با عناوین شغلی مختلف، فعالیت دارن.